YORGUNLUK, HALSİZLİK ŞİKAYETİNİZ VARSA

Ülkemizde son yapılan araştırmalar gösteriyor ki her 100 kişiden 40’ı yorgunluktan ve halsizlikten şikayetçi. Bu şikayetin nedeni de yorgunluğun ve halsizliğin süreğen olması. Uzmanlar kronik yorgunluk da denilebilecek rahatsızlıkların kökeninde başka ndenler olabileceğini belirtiyorlar. Genel olarak bu yorgunluğun ve halsizliğin akla getirdiği ilk şey kansızlık. Bu ise demir eksikliği kökenli bir durumu işaret ediyor. Her zaman olduğu gibi bu sağlık konumuzun da bilgilendirme amaçlı olduğu… Doktorunuza giderken bazı kavramlar hakkında genel bilgi sahibi olmanıza katkıda bulunursak ne mutlu bize. Yazımızın devamında, Dr. Musa Kazım Çağların yazdığı
DEMİR EKSİKLİĞİ ve DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ konulu bilgilendirme yazısını bulacaksınız. Demir eksikliği sistemik bir hastalıktır. Bir spektrum içerisinde düşünüldüğünde, bir ucunda demir eksikliği diğer ucunda demir eksikliği anemisi yer alır. Anemi, bu sistemik hastalığın sadece bir klinik belirtisidir.

Anemi olmaksızın var olan demir eksikliğinin neden olduğu klinik tablo genellikle göz ardı edilmektedir. Bebeklik ve çocukluk çağı gelişiminde demir eksikliğinin neden olduğu sorunların göze batacak şekilde belirgin olmayışı ve sinsi bir biçimde gelişmesi çoğu kez gözden kaçırılmasına neden olmaktadır. Oysa, demir eksikliği anemisi aysbergin su üstünde gözüken kısmı; demir eksikliği de suyun altında kalan kısmıdır.

Demirin hemoglobin içinde oksijenin taşınmasında çok önemli bir rolü vardır. Bunu herkes bilir. Ancak, gözden kaçan kısmı demirin pek çok metabolik olayda da yer aldığıdır. Vücudun hayati fonksiyonlarında rol alması örneğin beyin kimyasallarının salınımı, dopamin sentezi, DNA oluşumundaki rolü çok önemlidir.

DEMİR EKSİKLİĞİNİN ÖNEMİ

Bebeklik ve çocukluk çağında oldukça sık görülen demir eksikliğinin en önemli klinik yönü gelişim çağında olan bebeklerde ve çocuklarda bıraktığı
• psikomotor ve
• kognitif (algılama, öğrenme ve yorumlama) fonksiyonlardaki kalıcı bozukluklardır.

Davranışları incelemek için Bayley testi kullanılmaktadır. Bu test ile algılama gelişimi, ince ve kaba motor yetenekler ve erken dil gelişimi incelenmektedir. Aynı amaçla IQ, matematik ve dil yetenekleri testleri de kullanılmaktadır.

Psikomotor ve kognitif gelişim açısından demir eksikliği olan ve olmayan gruplar incelendiğinde demir eksikliği olan grupta düşük sonuçlar elde edilmiştir. Bir birinden bağımsız dört ayrı kültürde yapılmış beş çalışma birbirini destekler ve tamamlar niteliktedir. Bayley testinde demir eksikliği olan grubun düşük not alması yanında başka bir çalışma aynı grubun performans testlerinin de düşük olduğunu göstermektedir.

Aneminin 3 aydan daha uzun süreli ve hemoglobin (Hb) düzeyinin 10.5 gr/dl altında olması önemli bulunmuştur. Aneminin düzeltilmesi ile elde edilen düşük skorların düzelip düzelmediğini test eden çalışmalardan çıkan sonuçlar, anemi düzeltilse bile test skorlarında belirgin bir düzelmenin olmadığı yönündedir. Bu da gösteriyor ki, demir eksikliği beyinin kritik büyümesi ve farklılaşması döneminde kalıcı bozukluklara yol açmaktadır.

Toplumun temel taşları ve geleceği çocuklarımızdır. Çocuklarımızın gelecekte oluşturacağı toplumun sağlıklı düşünen, algılayan ve yorumlayan bir toplum olabilmeleri, büyüme dönemindeki iyi beslenmelerine ve demir durumlarına bağlı olduğu görülmektedir.

Sağlıklı toplum yaratma konusunda bizlere büyük sorumluluklar düşmektedir. Bu nedenle tüm çocuklarımızda demir eksikliği ve anemisinin önlenmesine ve anemi ve demir eksikliği gelişenlerde tedavisinin iyi yapılmasına aşırı özen göstermemiz gerekmektedir.

DEMİR EKSİKLİĞİ ve DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİNİN TANIMI

• Demir Eksikliği Döneminin Tanımı: Demir eksikliğinden dolayı hemoglobin (Hb) düzeyinin o yaş için 5 persentil altına düşene kadar geçen dönem demir eksikliği dönemi olarak tanımlanır. Demir eksikliğinde Hb düzeyinde bir miktar düşme meydana gelir ancak Hb düzeyi o yaş için hala 5 persentilin üzerindedir. Bu dönemde depo demirleri çözünerek vücudun ihtiyacı karşılanır. Depo demiri vücut ihtiyacını karşılayamayacak düzeye geldiğinde hemoglobin sentezi azalmaya başlar ve Hb düzeyi düşmeye başlar. Ancak hemoglobin düzeyi o yaş için 5 persentil üzerinde olduğundan, özellikle araştırılmadığı takdirde tanımlanamaz. Bu nedenle doktora başvuran her çocukta demir eksikliği araştırılmalı ve anemi gelişmeden düzeltilmeli ve demir depoları doldurulmalıdır.

• Demir Eksikliği Anemisi Döneminin Tanımı: Vücutta demir depoları bittikten sonra Hb sentezi daha da azalmaya ve Hb düzeyi daha da düşmeye devam eder. Hb düzeyi o yaş grubu için belirlenen 5 persentilin altına inince anemi tanımı kullanılır. Demir eksikliğinden dolayı Hb düzeyi o yaş grubuna göre 5 persentilin altına indikten sonraki dönem demir eksikliği anemisi dönemidir. Demir eksikliği anemisinde o yaş grubuna göre Hb düzeyini 5 persentilin altına indirecek kadar ağır demir eksikliği söz konusudur. Tablo – I’de yaş ve yaş grupları için Hb’nin ve hematokritin (Htc) 5 persentil değerleri verilmiştir.

Tablo I. Hb ve Htc’in yaş ve yaş gruplarına göre 5 persentil
değerleri.

YAŞ Hb ( 5 percentil ) gr/dl Htc ( 5 percentil ) %
Kord kanı 13.7 45
2 haftalık 13 42
3 aylık 9.5 31
6 ay – 6 yaş 10.5 33
7 – 12 yaş 11 34
Erişkin kadın 12 37
Erişkin erkek 14 42

Sizin İçin Seçtiklerimiz