PUVA NEDİR, PUVA HAKKINDA GENİŞ BİLGİ

PUVA DOSYASI
PUVA= PSORALEN (P) + ULTRAVİYOLE A (UVA)’nın kısaltılmasıdır.
Psoralen ve güneş ışınları yüzlerce yıl önce Mısırlılar ve Kızılderililer tarafından vitiligo tedavisinde kullanılmakta idi. PUVA tedavisi ise günümüzde diğer tedavi yöntemleri başarısız olduğunda kullanılan bir tedavi yöntemidir. Vücudun en az % 20’si etkilendiğinde tüm vücut PUVA’sı uygulanır.

Psoralen otuzdan fazla bitkide bulunan kimyasal bir maddedir. Psoralen bulunan bitkilerden bazıları; ıhlamur, kereviz, incir, karanfil, limon ve maydanozdur. PUVA tedavisinden önce psoralen ağızdan (Geroksalen kapsül) alınır veya deriye (Meladinin losyon veya jel) sürülür, daha sonra hasta UVA ışınına tutulur. Psoralen derinin UVA ışınına daha duyarlı olmasını sağlar.

GEROKSALEN (metoksipsoralen) kapsüller psoralen içerir ve bütün vücut PUVA tedavisi alacağı zaman kullanılır. Kapsüller doktorun belirttiği sayıda, sadece PUVA tedavi günleri ve tedaviden 2 saat önce alınmalıdır. Kapsüller herhangi bir rahatsızlık, mide ağrısı veya bulantı yaparsa sütle ve 5-10’ar dakika aralıklarla alınabilir.
MELADİNİN LOSYON veya JEL sadece belli alanların PUVA tedavisinde kullanılır. Bu sıvı maddeler sağlam deriye kaçırılmadan hastalıklı deriye sürülmelidir. İlaçlar sürüldükten sonra 15 dakika ilacın kuruması beklenmelidir. PUVA tedavisi bittikten sonra ilaçlı bölgeler su ile yıkanmalıdır. Aksi takdirde güneş yanıkları oluşabilir.
UVA
Ultraviyole A ışınları güneş ışınlarında doğal olarak bulunur. Dünyanın birçok bölgesinde yeryüzüne çok az miktarlarda UVA ulaşır. PUVA tedavisi daha fazla miktarda UVA ışınına ihtiyaç gösterir. Bu da özel makineler tarafından sağlanır.
PUVA NASIL ETKİLİ OLUR?
UVA varlığında psoralenler, derideki hücrelerle kombine olarak bölünme oranlarını azaltırlar. Tedavi deride kızarıklığa ve doğal renk verici pigment olan melanin yapımında artışa neden olur ki bu da derinin bronzlaşmasına yol açar.
PUVA MAKİNELERİ
Makineler birçok floresan lambanın bulunduğu kabinlerden oluşur. Bu lambalar PUVA tedavisi için gerekli olan UVA ışınını verirler. Yaşlı hastalar için ayakta durmak zor olabilir ve sıcak rahatsız edebilir. Havalandırma ve ısı kontrolü için vantilatörler eklenmiştir. Daha küçük bölgelerin örneğin, el ve ayakların tedavisi için daha küçük, özel PUVA makineleri de vardır.
Tedavi sırasında gözleri korumak için özel gözlükler takılmalıdır. Lambalara eşit uzaklıkta olan merkezde durulmalı, asla lambalara yaklaşılmamalıdır.
TEDAVİ SEANSLARI
Tedavi süresi deri tipinize ve derinizin güneşe vereceği yanıta bağlı olmaktadır. Açık tenli hastalar esmer hastalara göre güneşten daha çok etkilenir ve dolayısıyla tedavi süreleri daha kısa olacaktır.Şayet deriniz tedaviyi tolere ediyor ve güneş yanığı oluşmuyorsa, tedavi süresi birkaç dakikadan 20 dakikaya kadar çıkabilir.
Tedavi sırasında, kızarıklık oluşursa hemşireye veya doktorunuza bildiriniz. Böyle bir durumda PUVA dozu düşürülerek veya yanan bölge kapatılarak tedaviye devam edilebilir. Eğer tedavi sonrasında hastaların yüzünde kızarıklık oluyorsa havlu ile yüzlerini kapatarak kabine girebilirler.
TEDAVİ SIKLIĞI
Tedavi genellikle haftada 2 veya 3 defa uygulanır. Vücutta kızarıklık, yanma olursa bir süre tedaviye ara verilir. Sonra daha küçük dozlarda tedaviye devam edilir.

Sedef hastalığı genellikle 6-8 haftalık bir tedavi sonunda iyileşir. Hastalığınız bir defa kontrol altına alınırsa, bundan sonra tedavi seanslarının sıklığı azalarak devam eder ve hastalığın nüksetmesi önlenmiş olur. Bazı hastalarda, tedavi bittikten sonra, uzun bir dönem hastalık tekrar görülmez. Sürekli PUVA tedavisi, uzun dönemdeki yan etkileri düşünülerek önerilmez.
PUVA TEDAVİSİ SIRASINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR ?

PUVA tedavisi almaya başlamadan önce:

1. Doktorunuzun önerdiği laboratuar tetkiklerinizi yaptırmanız gerekmektedir.
2. Tedavi için size randevu verilecektir. Randevu zamanına özen gösteriniz. Eğer randevu saatleri sizin için uygun değilse değiştirilecektir.
3. PUVA tedavisi sırasında katarakt olma ihtimali olduğu için tedaviden önce mutlaka GÖZ MUAYENESİ olmanız gerekmektedir.
4. Randevu zamanından 2 saat önce GEROKSALEN kapsülünüzden doktorunuzun önerdiği sayıda alınız. Bu ilaç sadece PUVA ‘ya gireceğiniz günler alınacaktır. Kapsüller bulantı, kusma, karın ağrısı gibi sorunlara neden olursa, sütle birlikte veya 5-10 dakika aralıklarla alabilirsiniz.
5. Kapsüllerin etkisi 8 saat devam eder. Yan etkilerinden korunmak için PUVA tedavisi süresince % 70 RENKLİ GÖZLÜK takmanız gerekmektedir. Ayrıca özellikle yaz aylarında güneşte uzun süre kalınmamalıdır. Unutmayınız ki güneş büyük bir PUVA makinesi gibidir. Bu önlemler katarakt oluşumunu önleyecektir.
6. PUVA tedavisinde iken güneş banyosu yapmayınız.Yaz aylarında güneşten koruyucu kremler kullanılabilir. Ama çoğu koruma kreminin UVA’ dan sizi koruyamayacağını unutmayınız. Bu nedenle UVA’ya karşıda koruyuculuğu olan kremler tercih edilmelidir.
7. Tedavi sırasında aldığınız başka ilaçları mutlaka doktorunuza bildiriniz.Çünkü bazı ilaçlar güneş hassasiyetini artırarak ciddi yanıklara neden olabilir.
8. Tedavi öncesi deri temiz ve kuru olmalıdır. Tedaviden önce kullanılan kremler, merhemler, kozmetik ürünler deodorantlar, parfümler, tıraş sonrası kremler PUVA’nın etkisini azaltacağı gibi ciddi yanıklara da neden olabilir.Bu yüzden PUVA TEDAVİSİNDEN ÖNCE HİÇBİR KREM KULLANMAYINIZ.
9. Tedavi sırasında derinizde kuruluk ve kaşıntılar olabilir. Bunlardan korunmak için tedavi sonrasında nemlendirici kremler kullanabilirsiniz. Ayrıca banyo sonrası lokal nemlendiriciler kullanılabilir.
10. Tedavi sırasında bayan hastalar HAMİLE KALMAMALARI gerektiğini unutmamalıdır. Ancak PUVA tedavisi tamamen bittikten sonra hamile kalmayı engelleyecek herhangi bir durum söz konusu değildir.
11. Lokal ilaç sürerek PUVA tedavisi alıyorsanız, tedaviden sonra sürdüğünüz ilacın etkisinin bitmesi için o bölgeyi su ile yıkamanız gerekmektedir.
12. Tedavi süresince 3 ayda bir laboratuar tetkikleri ve göz muayenesi tekrarlanmalıdır
PUVA’NIN YAN ETKİLERİ
PUVA tedavisi sırasında eğer uyarılara dikkat edilmezse aşağıdaki yan etkiler görülebilir. Ancak bunlar, doktorunuzun uyarılarını dikkate alırsanız en aza inerler.
1- Derinizde kuruluk, kaşıntı, kızarıklık ve içi sulu kabarcıklar olabilir.
2- Uzun süreli PUVA tedavisi derinizde yaşlanmaya neden olabilir.
3- PUVA tedavisi sırasında derinizde herhangi bir leke veya kabarıklık olursa doktorunuza haber veriniz.
4- Katarakt olma riski gözlüğün düzenli kullanılması ile önlenir. Güneş ışınlarının pencere camından içeri girebildiğini unutmayınız ve gözlüğünüzü düzenli olarak takınız.
PUVA’NIN AVANTAJLARI
1- Tüm vücuda sürülen krem ya da merhemlerin sıkıntısından kurtulmuş olursunuz.
2- Elbiselerinizi veya yatak takımlarınızı boyayacak veya görünümünüzü etkileyecek herhangi bir madde kullanmayacaksınız.
3- Seveceğiniz bir ten renginiz olabilir.
4- Hastanede yatmadan da PUVA gibi etkili bir tedaviden faydalanacaksınız.
TEDAVİDE PUVA’NIN KULLANILDIĞI HASTALIKLAR
SEDEF HASTALIĞI (PSÖRİAZİS )

Sedef hastalığı toplumun % 2′ sini etkileyen, oldukça sık görülen bir deri hastalığıdır. Her yaşta, kadın ve erkeklerde eşit olarak görülebilir. Dizler, dirsekler ve saçlı deri en sık etkilenen yerlerdir ancak vücudun herhangi bir bölgesinde de görülebilir. Hastalık sedef rengi kepeklerle kaplı, deriden kabarık kırmızı yaralarla kendini gösterir. Bu yaralar zaman zaman kendiliğinden kaybolabilir fakat bu her zaman hastalığın tamamen bittiği anlamına gelmez.

Sedef hastalığının kesin nedeni bilinmemektedir. Bazı hastalar kendi ailesinde birkaç kişide daha sedef hastalığı olduğundan bahseder ve gerçekten de sedef hastalığında ailesel yatkınlık olabilir. Kesin olarak bilinen bazı nedenler hastalığı alevlendirir veya yeniden ortaya çıkarır. Bu durumlar; bademcik iltihabı, bazı ilaçlar, ruhsal sıkıntılar veya derinin maruz kaldığı ufak darbelerdir.

Çoğu hastada güneş ışınları hastalığa iyi gelir ama bazı hastalarda güneş yanığı olan bölgelerde hastalık tekrarlayabilir veya alevlenir. Böyle hastalarda UV (ultraviyole) ışınlarıyla hastalık daha da kötü olabileceğinden PUVA tedavisi uygulanmaz.

İnsan derisi bir çok tabakadan oluşan karmaşık bir organdır. Sedef hastalığında derinin en üst tabakasındaki hücreler normalden daha hızlı çoğalırlar. Normal deride üst tabakada hücreler 3-4 haftada birikirken, sedef hastalığında bu hücreler sadece 4 günde birikir. Bunun sonucu olarak biriken bu hücreler hastalıklı deride sedefi renkli kepeklere neden olur. Ayrıca hastalıklı bölgede kan akımı da hızlanarak, bölgenin kırmızı görünmesine neden olur.

Kontrollü ve uygun tedavi ile hastalık iyileşir. Hastalık sadece deriye sınırlı olup herhangi bir iç organdan (karaciğer vs.) kaynaklanmaz. Hastanın ruhsal durumunun iyi olması tedaviyi kolaylaştırır.
VİTILİGO (ALA HASTALIĞI)
Vitiligo; deride beyaz renkli lekelerin görüldüğü, sık karşılaştığımız bir deri hastalığıdır. Beyaz lekelerin olduğu bölgelerde deriye rengini veren hücreler (pigment üreten hücreler yani melanositler) bilemediğimiz nedenlerden dolayı kaybolmuştur. Deriye renk veren hücreler deriyi güneş ışınlarından korur. Bu hücrelerin yokluğunda deri güneşte daha kolay yanar.

PUVA, beyaz lekelerin kozmetik sorunlara neden olduğu kişilerde yardımcı olabilir. Sedef hastalığında olduğu gibi bu hastalık da iç organlardan kaynaklanmaz. Ruhsal sıkıntılar ve stres hastalığı artırabilir.

PUVA’NIN ETKİLİ OLDUĞU DİĞER HASTALIKLAR
Atopik dermatit
Alopesi areata (saç veya kılların odaklar halinde veya tamamen dökülmesi)
Mikozis fungoides (deri lenfoması)
Şiddetli ekzemalar
Liken planus
Parapsöriazis
Çeşitli nedenlere bağlı kaşıntılar

Prof.Dr.Serap Utaş, Dr.Kemal Özyurt

Sizin İçin Seçtiklerimiz

1 Yorum

  1. slm hocam veya arkadaşlar ben saç kıranım şu an puva tedavisi görüyom sizce puva tedavisi saç çıkarırmı

Comments are closed.