ERGENLİK DÖNEMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Ergenliğin Başlama Yaşı:
Genel olarak ergenlik belirtileri kızlarda 8-13 yaşlar arasında (ortalama 11-11.5 yaş), erkeklerde ise 9-14 yaşlarında (ortalama 11.5-12 yaş) başlamaktadır. Ergenlik belirtilerinin görülmeye başlaması ve ilerlemesi kızlar ve erkekler arasında farklılık göstermektedir. Çoğunlukla ergenlik kızlarda memelerin, erkeklerde testislerin (yumurtalıkların) büyümesi ile başlamaktadır. Kızların %15’inde ilk bulgu genital bölgede kıllanma, nadiren de adet kanamasının başlaması olabilir. Erkeklerde testis büyümesini farketmek zor olduğundan genital kıllanmanın ilerlemesi ile ergenlik olarak değerlendirilmektedir.

Ergenlik Başlangıcında Kızlarda Tek Taraflı Meme Gelişimi Olması:
Bazı durumlarda kızlarda ergenlik tek taraflı meme büyümesi ile başlayabilir ve diğer memede büyümenin başlaması 6 ay gecikebilir. Bu durum normaldir. Bununla birlikte memeler arasındaki bu gelişim farklılığı daha uzun sürer ve çok belirgin olursa bir uzman hekime başvurmak gereklidir.

Ergenliği Başlatan Olaylar: Ergenlik, beynin hipotalamus-hipofiz adı verilen bölgesinden salgılanan hormonların etkisiyle başlar. Bu hormonları salgılayan hücreler ergenlik yaşına kadar “uykudadırlar”. Bu hormonlar kızlarda overleri, erkeklerde testisleri uyararak cinsiyet hormonlarının(kadınlarda östrojen, erkeklerde androjenler) salgılanmasına neden olurlar. Cinsiyet hormonları ise her cinse özgü fiziksel özelliklerin (meme büyümesi, genital bölgelerde kıllanma, erkek tipi kas gelişimi gibi) oluşmasını sağlar.

Ergenlik başladıktan sonraki İlerlemesi:
Ergenlik döneminde kız ve erkek çocuklarda kendi cinsiyetlerine uygun fiziksel değişiklikler olur. Bu değişiklikler belli bir sıra ile olur ve ergenlik dönemi 5 evrede tamamlanır.

ORTALAMA BAŞLAMA YAŞI
PUBERTAL GELİŞME
Kızlarda Meme gelişimi – 11.2
Erkeklerde Testis büyümesi 11.6 –
Erkelerde Genital kıllanma başlaması: 13.4
Kızlarda Genital kıllanma başlaması: 11.7
Erkeklerde Büyüme patlaması piki 14.1
Kızlarda Büyüme patlaması piki 12.1
Kızlarda Adet Kanaması Başlangıcı – 13.5
Erkeklerde Erişkin tipi genital kıllanma 15.2
Kızlarda Erişkin tipi genital kıllanma 14.4 ve Erişkin tip meme gelişimi – 15.3

Genel olarak kızlarda meme gelişiminden sonra genital bölgede ve koltuk altlarında kıllanma ve sonraki 2 yıl içinde adet kanaması başlar. Adet kanaması 10-16 yaş arasında(ortalama 12.8 yaş) başlayabilir ve genellikle ilk yıllarda düzensiz kanamalar olur. Ergenlik belirtileri başladıktan sonraki 1 yıl içinde hızlı boy uzaması olur ve buna “büyüme patlaması” denir. Kızlar bu dönemde yaklaşık 25 cm uzarlar. Genel olarak adet kanaması başladıktan sonra kızların boyu 5-6 cm kadar uzar.

Erkek çocuklarda ergenlik testislerin(yumurtalık) büyümesi ile başlar ve daha sonra genital kıllanma, penis boyutlarında büyüme, erkek tipi kas gelişimi ve daha geç dönemde sakal ve bıyık bölgesinde kıllanma ile devam eder.Erkeklerde “büyüme patlaması” kızlara göre daha geç dönemde olur ve ergenlik döneminde boyları 28 cm kadar uzar. Erkek çocuklarda ergenliğin ortasında “cinsel boşalma” olabilir. Ergenlik dönemi sonunda kızlar ve erkekler üreme yeteneği kazanırlar.

Ergenliğin erken başlaması:
Genel olarak kızlarda 8 yaşından erkeklerde 9 yaşından önce ergenlik belirtilerinden birisinin veya birkaçının birlikte başlaması erken ergenlik olarak kabul edilir. Erken ergenlik meme gelişiminin erken olması şeklinde kızlarda daha sık görülür. Bunun yanında tek başına genital kıllanma veya adet kanaması şeklinde de erken ergenlik başlayabilir. Kızlarda bu şekilde görülen erken ergenlik genellikle hormonal kaynaklı değildir. Bununla birlikte erken ergenlik bazen önemli bir hastalığa bağlı olabilir veya hemen tedavisi gereken özelliklere sahip olabilir. Bu nedenle bu tür sorunu olan çocukların çocuk endokrinolojisi uzmanlarına gönderilmeleri gereklidir.

Erkeklerde erken ergenlik daha seyrek görülür ve genellikle önemli bir neden bağlıdır. Böyle erkek çocukların vakit geçirilmeden hekime götürülmeleri gereklidir.

Ergenliğin geç başlaması:
Ergenliğin kızlarda 13, erkeklerde 14 yaş tamamlandığı halde başlamaması durumunda gecikmiş ergenlikten sözedilir. Ergenlik gecikmesi erken ergenliğin tersine erkek çocuklarında sık görülür. Ergenlik gecikmesi olduğunda bu durum ya geçicidir ( bir süre sonra ergenlik kendiliğinden başlayacaktır) ya da kalıcı bir bozukluk söz konusudur. Kalıcı bozukluk olduğunda HİPOGONADİZM’den sözedilir. Kızlarda 16 yaşına kadar adet kanaması olmamışsa mutlaka kalıcı bir bozukluk vardır. Bu nedenle kızlardaki ergenlik gecikmesi ciddiye alınmalı ve mutlaka çocuk endokrinolojisi uzmanlarına başvurulmalıdır.

Erkeklerdeki ergenlik gecikmesi ile birlikte boy kısalığı da vardır ve genellikle geçici özelliktedir. Bu çocukların kemik yaşları geridir, bu nedenle de büyüme basamaklarını geriden çıkarlar ve ergenliğe geç girerler. Bu çocukların yakın akrabalarında da benzer sorunlar vardır. Ergenlik gecikmesi olan erkek çocukların büyüme ile uğraşan hekimler tarafından izlenmesi gereklidir.

Ergenlik gecikmesi olan erkek çocukları ne zaman tedavi edilmelidir?

Erkek çocuklarda ergenlik gecikmesi sık olmayarak kalıcı bir bozukluğun sonucu olabilir. Bu nedenle 14 yaşını geçtiği halde ergenlik belirtileri başalmayan çocuklarda bazı hormonal tetkikler yapılır ve kemik yaşları değerlendirilir. Bu tetkikler ile belirli bir neden bulunamayan ve ailesinde ergenlik gecikmesi olan çocuklara bir süre erkeklik hormonu (testesteron) verilmesi gereklidir. Bunun için çocukların kemik yaşlarının en az 12 yaş olmasına dikkat edilmelidir. Bu tadavinin amacı çocukların ergenliğe girmesini hızlandırmaktır. Belli bir süre sonra (3-6 ay) hormon tedavisi kesilir ve çocukların kendiliğinden ergenliğe girmesi beklenir. Böyle bir tedavinin mutlaka çocuk endokrinolojisi uzmanlarınca yapılması gerektiği unutulmamalıdır.

Ergenlik döneminde erkek çocuklarda meme büyümesi olması normal midir ?
10-16 yaş arasındaki erkek çocukların %40’ından fazlasında geçici meme büyümesi olmaktadır. Buna tıp dilinde “jinekomasti” denilmektedir. Bu durum en sık 14 yaş civarında görülmektedir. Ergenlik dönemindeki erkek çocuklarda görülen meme büyümesinin nedeni belli değildir. Bu çocukların meme dokusunun östrojen denilen ve meme dokusunu büyüten hormona karşı hassas olduğu ileri sürülmektedir. Bu dönemdeki meme büyümelerinin % 75’i ilk 2 yıl, %90’ı 3 yıl içinde kendiliğinden küçülür. Geri kalan % 10’ununda meme dokusu hem büyük, hem de uzun sürede küçülmeyebilir; bu durumda tıbbi veya cerrahi tedavi gerekebilir. Bu nedenle ergenlik döneminde görülen meme büyümesini bir hastalık olarak kabul etmemek gereklidir.

Sizin İçin Seçtiklerimiz

2 Yorum

  1. Erkekler, egenlik döneminde cinsel organlarının altındaki kılları ne yaparlar?

    1. Temizlik açısından gerekli olduğu için çok fazla uzamadan alınmalıdır.

Comments are closed.